Historię walk w okolicach Gardzieli oraz pomnika Pułku 4 Pancernego „Skorpion” opisuję dokładniej w przewodniku Monte Cassino i okolice. Szlakiem 2 Korpusu Polskiego. Wspominam tam, że z pomnika skradziono skorpiony podtrzymujące tablice pamiątkowe i Orła, Orzeł wrócił na swoje miejsce. Jak do tego doszło?
Skradzione skorpiony
Pomnik dedykowany „BOHATEROM PUŁKU 4 PANCERNEGO POLEGŁYM W MARSZU DO POLSKI” to zniszczony czołg „Sułtan”, na którego korpusie umocowany został krzyż z gąsienic czołgowych wsparty dwiema spiżowymi tablicami. Tablice podtrzymywały dwa potężne skorpiony – symbol Pułku.
![Skradzione skorpiony - wygląd z 1946 roku, przed deawastacją.](https://montecassino.info.pl/wp-content/uploads/2024/03/61-orzel-i-skorpiony-1024x738.jpg)
Pomnik zaprojektowany przez artystę- rzeźbiarza por. Ludwika Kuźniarza został odsłonięty 18 maja 1946 roku.
![Jeden ze skradzionych skorpionów](https://montecassino.info.pl/wp-content/uploads/2024/03/62-spizowy-skorpion-1024x722.jpg)
Skorpiony zostały zniszczone i skradzione w latach 70. ub. wieku. Smutne resztki tych skorpionów można oglądać do dzisiaj.
![Skradzione skorpiony - stan obecny](https://montecassino.info.pl/wp-content/uploads/2024/03/SM-Trekking-pod-Monte-Cassino-18B.jpg)
Istnieje kilka teorii na temat tego, kto dokonał kradzieży. Zgodnie z nimi byli to:
- włoscy złomiarze,
- „kolekcjonerzy” pamiątek i militariów (inaczej mówiąc złodzieje),
- funkcjonariusze polskiej Służby Bezpieczeństwa, czyli tzw. nieznani sprawcy.
Polski Orzeł – skradziony i zrekonstruowany
W latach 70. XX wieku zaginął też oryginalny Polski Orzeł umieszczony na jednej z tablic.
W marcu 2017 roku grupa miłośników historii z Koła Przyjaciół Muzeum Broni Pancernej z Poznania, przy pomocy przedstawicieli Fundacji Monte Cassino Andrzeja Marca, przymocowała do tablicy pamiątkowej zrekonstruowanego Orła.
![Skradzione skorpiony i odtworzony Orzeł](https://montecassino.info.pl/wp-content/uploads/2024/03/SM-Trekking-pod-Monte-Cassino-18D.jpg)