Odwiedziny grobów żołnierzy 2 Korpusu Polskiego we Wrocławiu

Przed kolejnym wyjazdem na Monte Cassino odwiedziłem cztery groby żołnierzy 2 Korpusu Polskiego pochowanych we Wrocławiu. Wszystkie zostały wpisane do Ewidencji grobów weteranów walk o Wolność i Niepodległość Polski, prowadzonej przez Instytut Pamięci Narodowej.

Na trzech z tych grobów umieściłem otrzymane z IPN tabliczki „Grób Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Polski”. Na czwartym taka tabliczka znajdowała się już wcześniej.

Trzech odwiedzonych przeze mnie żołnierzy 2 Korpusu służyło w 1 Pułku Ułanów Krechowieckich.

Wachmistrz Antoni Niewęgłowski

Antoni Niewęgłowski (KMC nr 30076) urodził się 1 lipca 1911 roku w Kolechowicach w powiecie włodawskim. W czasie wojny obronnej 1939 roku walczył w 15 Pułku Ułanów Poznańskich. W kwietniu 1940 roku został deportowany w głąb ZSRS, a po układzie Sikorski-Majski dołączył do formowanej Armii Polskiej w ZSRS.

W 1 Pułku Ułanów Krechowieckich służył w 3 plutonie 3 szwadronu. Uczestniczył w kampanii włoskiej, awansując z plutonowego do wachmistrza. 2 lipca 1943 roku został odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi z Mieczami.

W 1947 roku powrócił do Polski i zamieszkał we Wrocławiu. Zmarł 11 lutego 1956 roku. Jest pochowany na Cmentarzu Grabiszyńskim.

Porucznik Jan Szatsznajder

Jan Szatsznajder (KMC nr 30229) urodził się 14 listopada 1921 roku w Warszawie. Wiosną 1940 roku próbował przedostać się do tworzącej się we Francji Armii Polskiej, został jednak zatrzymany przez Sowietów i trafił na zesłanie za koło podbiegunowe.

Po odzyskaniu wolności w 1941 roku wstąpił do Armii Polskiej w ZSRS. Przeszedł następnie przez Persję, Irak, Palestynę, Syrię i Egipt. Jako dowódca plutonu w 1 Pułku Ułanów Krechowieckich walczył we Włoszech od Monte Cassino do Bolonii. Został odznaczony Orderem Virtuti Militari.

Po wojnie wrócił do kraju. Był dziennikarzem i pisarzem, autorem m.in. książki „Drogi do Polski”, w której opisywał losy żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Zmarł w 1997 roku i jest pochowany na Cmentarzu Grabiszyńskim.

Major Władysław Dulek

Władysław Paweł Dulek (KMC nr 1225) urodził się 1 lipca 1897 roku w Sławianowie. W Wojsku Polskim służył od 1919 roku, przez wiele lat zajmując stanowiska związane z administracją i gospodarką wojskową.

Po kampanii 1939 roku został internowany w Rumunii, skąd uciekł i przedostał się do Francji. Następnie służył w Brygadzie Strzelców Karpackich na Bliskim Wschodzie i w Afryce.

3 maja 1942 roku został szefem intendentury 3 Dywizji Strzelców Karpackich. Funkcję tę pełnił również podczas kampanii włoskiej, w tym w czasie bitwy o Monte Cassino. Był wówczas kapitanem intendentury; stopień majora otrzymał 9 maja 1947 roku.

W 1948 roku powrócił do Polski i zamieszkał we Wrocławiu. Był odznaczony m.in. Krzyżem Walecznych, Krzyżem Zasługi z Mieczami i Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino. Zmarł 27 stycznia 1971 roku i jest pochowany na Cmentarzu Osobowickim.

Wachmistrz Mikołaj Gmyr

Mikołaj Gmyr (KMC nr 29867) urodził się 2 grudnia 1905 roku w Grodnie. W latach 1942–1946 służył w 1 Pułku Ułanów Krechowieckich, gdzie był szefem Czołówki Naprawczej.

26 marca 1945 roku, podczas walk nad rzeką Senio, zgłosił się na ochotnika do dotarcia do uszkodzonego i znajdującego się pod ostrzałem czołgu „Błyskawica”. Wymontował z niego ważne elementy uzbrojenia i wyposażenia, aby nie dostały się w ręce Niemców. Za ten czyn został odznaczony Krzyżem Walecznych.

Po wojnie zamieszkał we Wrocławiu. Zmarł 10 sierpnia 1967 roku i jest pochowany na Cmentarzu Osobowickim.

Żołnierze 2 Korpusu na wrocławskich cmentarzach

Antoni Niewęgłowski, Jan Szatsznajder i Mikołaj Gmyr służyli w 1 Pułku Ułanów Krechowieckich. Władysław Dulek był natomiast przez wiele lat związany z Karpatczykami, a podczas kampanii włoskiej pełnił funkcję szefa intendentury 3 Dywizji Strzelców Karpackich.

Cztery różne wojenne życiorysy połączył po wojnie Wrocław.

Przed wyjazdem na Monte Cassino odwiedziłem ich groby. Warto pamiętać, że miejsca pochówku żołnierzy 2 Korpusu Polskiego znajdują się nie tylko na cmentarzach wojennych we Włoszech. Możemy je odnaleźć także bardzo blisko nas.

---