Jarosław RubinPodczas pobytu w Neapolu wybrałem się na Via Francesco Crispi 69, gdzie przez 45 lat mieszkał Gustaw Herling-Grudziński (1919–2000), pisarz, autor Innego świata i Dziennika pisanego nocą, a także żołnierz 2 Korpusu Polskiego. Chciałem zobaczyć willę, w której mieszkał, oraz umieszczoną na niej tablicę pamiątkową. Nie udało mi się jednak wejść na dziedziniec posesji, więc musiałem zadowolić się zdjęciami wykonanymi zza ogrodzenia.
Gustaw Herling-Grudziński – żołnierz 2 Korpusu Polskiego
Gustaw Herling-Grudziński (KMC nr 4666) podczas II wojny światowej został aresztowany przez NKWD i trafił do sowieckiego łagru w Jercewie. Po zwolnieniu w 1942 roku wstąpił do formującej się w Związku Sowieckim Armii Polskiej.
W bitwie o Monte Cassino walczył jako radiotelegrafista 3 Karpackiego Pułku Artylerii Lekkiej, należącego do 3 Dywizji Strzelców Karpackich. Podczas walk znajdował się między innymi na wzgórzu 593, nazywanym Górą Ofiarną. Za odwagę został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari.
O jego udziale w bitwie o Monte Cassino napisałem szerzej w artykule Gustaw Herling-Grudziński – radiota z Virtuti Militari.
Jedziesz na Monte Cassino?
Zamów przewodnik „Monte Cassino i okolice” i odwiedź miejsca związane z 2 Korpusem Polskim: klasztor i Polski Cmentarz Wojenny, pobliskie wzgórza, pomniki i miejscowości wokół Cassino.
Po wojnie pozostał na emigracji. Przez całe życie był zdecydowanym przeciwnikiem komunizmu, którego zbrodniczy charakter poznał podczas pobytu w sowieckim łagrze.
W 1955 roku Herling-Grudziński zamieszkał z żoną Lidią Croce, córką włoskiego filozofa Benedetta Crocego, w rodzinnej willi przy Via Francesco Crispi 69. Mieszkał tu aż do śmierci w 2000 roku. Na parterze znajdował się jego gabinet, w którym spędzał większość dnia, pracując nad kolejnymi utworami.
Tablica pamiątkowa na domu Herlinga-Grudzińskiego
20 listopada 2012 roku na fasadzie willi odsłonięto tablicę upamiętniającą polskiego pisarza. W uroczystości uczestniczyli prezydent Polski Bronisław Komorowski oraz prezydent Włoch Giorgio Napolitano.
Na marmurowej tablicy umieszczono napisy w językach polskim i włoskim. Przypominają one, że Gustaw Herling-Grudziński mieszkał w tym domu w latach 1955–2000 i był autorem Innego świata. Szczególną uwagę zwraca ostatnie zdanie: „Włochy były jego drugą ojczyzną”.
Szkoda, że na tablicy nie wspomniano, iż Gustaw Herling-Grudziński był również żołnierzem 2 Korpusu Polskiego, uczestnikiem bitwy o Monte Cassino i kawalerem Orderu Wojennego Virtuti Militari. Jego wojenne losy są przecież równie ważną częścią biografii jak późniejsza twórczość literacka.
