Monte Cassino w listopadzie – za i przeciw

Dostaję pytania: Czy warto jechać na Monte Cassino w listopadzie? Moja odpowiedź brzmi: na Monte Cassino warto pojechać o każdej porze roku. Jednak planując wyjazd w listopadzie, trzeba wziąć pod uwagę kilka kwestii, szczególnie jeśli oprócz zwiedzania opactwa benedyktynów i Polskiego Cmentarza Wojennego zamierzasz wybrać się na trekking patriotyczny śladami żołnierzy 2 Korpusu Polskiego.

ZA – dlaczego warto pojechać na Monte Cassino w listopadzie?

Mniej turystów, więcej ciszy i spokoju

Listopad to okres mniejszego ruchu turystycznego na Monte Cassino. Możesz spokojniej zwiedzić opactwo benedyktynów oraz odwiedzić Polski Cmentarz Wojenny, bez tłumów charakterystycznych dla sezonu turystycznego.

Jeżeli wybierasz się na trekking patriotyczny, masz dużą szansę na samotną wędrówkę po miejscach walk 2 Korpusu Polskiego. Zresztą na mniej popularnych trasach, takich jak prowadząca do pomnika 5 Kresowej Dywizji Piechoty, również w sezonie spotyka się niewielu turystów.

Temperatury sprzyjające zwiedzaniu i trekkingowi

Średnia temperatura maksymalna w listopadzie wynosi w Cassino około 14–16°C. Nie ma już letnich upałów, które potrafią utrudnić piesze wędrówki po masywie Monte Cassino. Podczas słonecznej pogody można śmiało wyruszyć na trekking.

Wystarczająco długi dzień na kilkugodzinne wycieczki

Na początku listopada dzień w Cassino trwa około 10 godzin i 20 minut, a pod koniec miesiąca około 9 godzin i 25 minut. To wystarczająco dużo czasu na zwiedzanie opactwa i Polskiego Cmentarza Wojennego albo kilkugodzinny trekking patriotyczny.

Możliwość zwiedzania opactwa z polskim przewodnikiem

Również w listopadzie możesz zwiedzić opactwo Monte Cassino z polskim przewodnikiem. Podczas takiej wizyty można zobaczyć miejsca niedostępne w trakcie samodzielnego zwiedzania, w tym celę św. Benedykta oraz najstarsze fragmenty klasztoru. Zwiedzanie wymaga wcześniejszej rezerwacji i potwierdzenia dostępności przewodnika. Szczegóły znajdziesz w moim artykule Jak zwiedzić opactwo Monte Cassino z polskim przewodnikiem?.

Dojazd autobusem z Cassino na Monte Cassino

Również w listopadzie można dojechać z Cassino na Monte Cassino autobusem firmy Mastrantoni. To dobra wiadomość dla osób podróżujących bez samochodu. Według opublikowanego rozkładu autobusy odjeżdżają z Piazza San Benedetto o godzinach 9.55, 11.30, 12.30, 15.00 i 16.30. Rozkład jazdy znajdziesz na stronie przewoźnika Mastrantoni.

Listopad – miesiąc pamięci o poległych

Początek listopada to szczególny czas odwiedzania cmentarzy. Na Polskim Cmentarzu Wojennym na Monte Cassino odbywają się również uroczystości upamiętniające poległych żołnierzy.

Wizyta na cmentarzu w okresie Wszystkich Świętych i Zaduszek może być dodatkowym powodem, aby wybrać właśnie listopadowy termin podróży.

PRZECIW – co trzeba uwzględnić, planując listopadowy wyjazd?

Wcześnie zapadający zmrok

To moim zdaniem największe ograniczenie listopadowych wycieczek, szczególnie jeśli zamierzasz wyruszyć na trekking patriotyczny. W okolicach Cassino 1 listopada słońce zachodzi około 17.00, a 30 listopada już około 16.35.

Planuj trekking tak, aby wrócić przed zmrokiem. W głębokich jarach i na zacienionych zboczach masywu widoczność może pogorszyć się jeszcze przed zachodem słońca.

Ważna wskazówka: nie zaczynaj dnia od zwiedzania opactwa! W listopadzie klasztor otwierany jest dopiero o 9.30, podczas gdy jasno robi się już około 7.00. Jeśli zaczniesz od opactwa, stracisz ponad dwie godziny, które możesz wykorzystać na trekking. Najpierw wyrusz na szlak, a zwiedzanie opactwa zaplanuj po powrocie. Przy dłuższych trasach warto przeznaczyć na nie osobny dzień.

Jeśli korzystasz z komunikacji publicznej, pamiętaj, że pierwszy autobus Mastrantoni odjeżdża z Piazza San Benedetto dopiero o 9.55. Nie pozwala więc wykorzystać wczesnego poranka na trekking.

Deszcz, chłód i śliskie ścieżki

Listopad należy do najbardziej deszczowych miesięcy w Cassino. Średnio występuje 11–14 dni z deszczem, a nocą temperatura spada przeciętnie do 6–7°C. Na wzgórzach może być chłodniej niż w mieście, szczególnie przy silniejszym wietrze.

Jak się przygotować? Ubierz się na cebulkę, aby móc dostosować odzież do temperatury. Zabierz polar, kurtkę przeciwdeszczową i parasol, który przyda się podczas deszczu, jeśli nie będzie silnego wiatru. Na trekking załóż nieprzemakalne buty z podeszwą zapewniającą dobrą przyczepność. Do plecaka włóż termos z ciepłym napojem, a nie tylko wodę do picia.

Deszcz sprawia, że kamieniste ścieżki i strome zejścia stają się śliskie. Dotyczy to między innymi zejścia od Domku Doktora do Gardzieli. Przy mokrym podłożu bezpieczniej wybrać dłuższą, ale wygodniejszą drogę przez Massę Albanetę. Podczas intensywnych opadów lepiej zrezygnować z wymagających tras, takich jak Droga Polskich Saperów czy wąwóz Inferno, a w czasie burz zejść ze wzgórz 593 czy 575.

W moim przewodniku Monte Cassino i okolice. Szlakiem 2 Korpusu Polskiego opisuję trasy piesze o różnym stopniu trudności, podając ich przebieg, długość i orientacyjny czas przejścia. Możesz więc dopasować trasę do pogody i swoich możliwości.

Krótsze godziny otwarcia opactwa

Od 1 listopada do 31 marca obowiązują zimowe godziny otwarcia opactwa benedyktynów:

• Od poniedziałku do soboty: 9.30–16.15.
• W niedziele i święta: 9.30–17.15.

Planując zwiedzanie po trekkingu, pamiętaj o tych godzinach.

Ograniczone godziny otwarcia muzeów

Jeśli chcesz zwiedzić Muzeum Opactwa Monte Cassino, pamiętaj, że od 1 listopada do 31 marca jest ono otwarte tylko w niedziele i święta, w godzinach 9.30–17.15.

Z kolei Muzeum Pamięci 2 Korpusu Polskiego, znajdujące się przy Polskim Cmentarzu Wojennym, jest w sezonie zimowym otwarte w środy, piątki, soboty i niedziele, w godzinach 10.00–16.00.

Godziny otwarcia znajdziesz na stronach opactwa i Muzeum Pamięci 2 Korpusu Polskiego.

Jak zaplanować listopadowy wyjazd na Monte Cassino?

Jeżeli zamierzasz zwiedzić tylko opactwo benedyktynów i Polski Cmentarz Wojenny, wystarczą Ci około 2 godziny, pod warunkiem że zwiedzasz opactwo samodzielnie, bez przewodnika i bez wizyty w muzeum.

Jeśli jednak planujesz trekking do pomników 3 Dywizji Strzelców Karpackich, 5 Kresowej Dywizji Piechoty czy Pułku 4 Pancernego „Skorpion”, potrzebujesz więcej czasu. Polecam wtedy nocleg w Cassino. Pozwoli Ci to rozpocząć wędrówkę wcześnie rano, bez tracenia czasu na dojazd z bardziej oddalonych miejscowości.

Warto też przygotować plan alternatywny na wypadek intensywnych opadów. Zamiast wędrować po śliskich szlakach, możesz odwiedzić miejsca pamięci w Cassino albo skorzystać z jednej z tras samochodowych opisanych w moim przewodniku.

Monte Cassino w listopadzie

Jeżeli Twoim głównym celem jest zwiedzanie opactwa benedyktynów i Polskiego Cmentarza Wojennego, listopad może być dobrym terminem. Mniejsza liczba turystów i brak upałów sprzyjają takim wizytom.

Jeżeli natomiast chcesz spędzić kilka dni na trekkingu patriotycznym i dotrzeć do trudno dostępnych miejsc związanych z bitwą o Monte Cassino, polecałbym raczej wiosnę lub wczesną jesień. Dłuższy dzień i większa szansa na suche szlaki to argumenty, których nie warto lekceważyć.

Nie skreślałbym jednak listopada. Przy dobrej pogodzie można odbyć piękne wędrówki śladami żołnierzy 2 Korpusu Polskiego. Trzeba tylko odpowiednio się przygotować, rozsądnie wybrać trasę i pamiętać o powrocie przed zmrokiem.