Pomnik generała Andersa w Cassino – ukończony granitowy memoriał

We wrześniu 2026 roku ponownie stanąłem przed pomnikiem generała Władysława Andersa przy Largo Dante w centrum Cassino. Kiedy byłem tu w maju 2024 roku, krótko po odsłonięciu pomnika, które odbyło się 19 maja, monument nie był jeszcze ukończony. Teraz mogłem zobaczyć efekt prac przeprowadzonych w 2025 roku.

Granitowa tablica z nazwiskami 1057 polskich żołnierzy

Pomnik generała Andersa na tle nowej tablicy

Najważniejszą zmianą, jaką zauważyłem, jest nowa granitowa tablica znajdująca się za postacią generała Andersa. W 2024 roku mogłem zobaczyć jedynie jej prowizoryczną wersję. Teraz na polerowanym czarnym granicie widnieją nazwiska 1057 żołnierzy pochowanych na Polskim Cmentarzu Wojennym na Monte Cassino.

Skąd liczba 1057? Wykaz nazwisk przeznaczonych do umieszczenia na tablicy opracował i zweryfikował historyk dr hab. Jerzy Kirszak z Instytutu Pamięci Narodowej i Wojskowego Biura Historycznego. Sprawdził imiona, nazwiska i stopnie wojskowe pochowanych żołnierzy, poprawiając blisko 250 błędów i nieścisłości występujących na nagrobkach.

Granitowa tablica ma 9 metrów szerokości i 2 metry wysokości. W 2025 roku dotychczasowe płyty z tworzywa sztucznego zastąpiono czarnym granitem, na którym złotymi literami wyryto nazwiska żołnierzy. Prace kamieniarskie wykonała włoska firma Bastianelli z pobliskiej Atiny, zachowując pierwotny projekt monumentu autorstwa architekta Giacoma Bianchiego.

Koszt inwestycji oszacowano na około 45 tys. euro. Podczas uroczystości w maju 2025 roku podpisano porozumienie dotyczące przekazania 150 tys. zł na sfinansowanie granitowych płyt. W przedsięwzięcie zaangażowały się Powiat Wielicki, gminy Biskupice, Gdów, Kłaj i Niepołomice oraz Kopalnia Soli „Wieliczka”.

W realizacji projektu uczestniczyli również Bogusław Mamiński, pomysłodawca pomnika, oraz Antoine Tortolano, były radny Cassino.

Pomnik generała Andersa - tablica z nazwiskami pochowanych żołnierzy

Uroczyste odsłonięcie granitowego memoriału odbyło się 12 maja 2025 roku, w 55. rocznicę śmierci generała Władysława Andersa. W uroczystości uczestniczyli między innymi Anna Maria Anders, córka generała, przedstawiciele polskich samorządów oraz władz Cassino z burmistrzem Enzo Salerą na czele.

Pomnik generała Andersa we wrześniu 2026 roku

Podczas mojej wrześniowej wizyty mogłem zobaczyć pomnik z ukończoną granitową tablicą. Mapa pól bitewnych 2 Korpusu Polskiego, która jest częścią monumentu, nadal znajduje się na prowizorycznej płycie, a nie na granicie. Pozostaje jeszcze wykonanie mapy na granitowej płycie, aby również ten element pomnika uzyskał docelową formę.

O historii powstania pomnika i jego odsłonięciu pisałem już w artykule Nowy pomnik generała Andersa w Cassino.

Pomnik generała Andersa przy Largo Dante odsłonięto już po wydaniu mojego przewodnika „Monte Cassino i okolice. Szlakiem 2 Korpusu Polskiego”. Zaktualizowałem jednak mapę, do której prowadzi kod QR zamieszczony w części „Ulicami Cassino”. Po zeskanowaniu kodu zamieszczonego w przewodniku, znajdziesz na mapie również nowy pomnik generała Andersa oraz link do artykułu, w którym opisuję jego historię.