Jarosław RubinKs. ppłk Józef Joniec (KMC nr 1380) całe swoje życie poświęcił Bogu i Ojczyźnie, służąc jako duchowny i żołnierz. Był legionistą, uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej, głównym kapelanem Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, a później proboszczem 3 Dywizji Strzelców Karpackich. W 2026 roku przypada 70 rocznica jego śmierci.
Legionista i uczestnik wojny polsko-bolszewickiej
Józef Joniec urodził się 11 marca 1900 roku w Sowlinach koło Limanowej. W 1916 roku przerwał naukę w gimnazjum i wstąpił do Legionów Polskich. Został przydzielony do II Brygady Legionów Polskich. W lipcu 1916 roku brał udział w bitwie pod Kostiuchnówką oraz w walkach nad Stochodem. W 1917 roku służył w pułku kawalerii dowodzonym przez mjr. Juliusza Ostoję-Zagórskiego.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości służył w Wojsku Polskim i uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Po zakończeniu służby wojskowej rozpoczął studia teologiczne. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1924 roku.
Od probostwa w Balinie do SBSK
W latach 1930–1940 był proboszczem parafii Chrystusa Króla w Balinie. Wraz z parafianami wybudował tam kościół oraz założył cmentarz parafialny.
W styczniu 1940 roku opuścił Balin i przez Szczawnicę przedostał się na Słowację, a następnie na Węgry. Przez pewien czas pełnił posługę kapelana w obozach internowanych Polaków w miejscowościach Mád i Békés.
W czerwcu 1940 roku przez Jugosławię, Grecję, Turcję i Syrię dotarł do Palestyny. Tam został głównym kapelanem Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich. Organizował duszpasterstwo dla polskich żołnierzy oraz pielgrzymki do miejsc świętych Ziemi Świętej.
Kazania tobruckie
W sierpniu 1941 roku żołnierze SBSK trafili do twierdzy Tobruk, której bronili do grudnia. Ks. Joniec towarzyszył żołnierzom jako kapelan. Głoszone wówczas kazania zostały wydane drukiem w Jerozolimie w 1942 roku.
Po odblokowaniu Tobruku Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich wzięła udział w bitwie pod Gazala. 17 marca 1942 brygada została wycofana z linii frontu i odeszła do Palestyny.
Pod koniec 1942 roku brygada przeniesiona zostaje do Iraku i ostatecznie weszła w skład 3 DSK. W Mosulu ks. Joniec został naczelnym kapelanem (proboszczem) 3. Dywizji Strzelców Karpackich.
Proboszcz 3 DSK w kampanii włoskiej
Jako proboszcz 3 Dywizji Strzelców Karpackich odpowiadał za duszpasterstwo całej dywizji oraz kierował pracą podległych mu kapelanów.
Przed rozpoczęciem walk o Monte Cassino zwrócił się do nich słowami:
„Nie bójcie się iść do nieba, innym drogę wskazujecie, nie bójcie się tą drogą iść sami. Trzeba z żołnierzami być w linii”.
Za swoją postawę w czasie bitwy o Monte Cassino ks. Joniec został odznaczony Krzyżem Walecznych.
Charakter ks. Jońca dobrze oddaje wspomnienie o. Józefa Marii Bocheńskiego:
(…) ks. dziekan Cieński opowiadał mi o sposobie rządzenia kapelanami przez obu proboszczów, ks. Judyckiego (5. KDP) i ks. Jońca (3. DSK). Zdarzało się, że kapelan załamał się w ogniu i uciekał ze stanowiska do swojego proboszcza. Początek był wtedy u obu jednakowy. Dawali mu wódki, pocieszali, głaskali. Potem ks. Judycki kładł delikwenta do własnego łóżka i jechał za niego pełnić służbę. Za to ks. Joniec, napoiwszy i pocieszywszy przestraszonego kapelana, sadzał go na jeepa, jechał na front i dojechawszy do stanowiska krzyczał tubalnym głosem: „Tu zdechniesz, cholero”. Skutek miał być w obu wypadkach taki sam.
J. Bocheński, Wspomnienia, Philed, Kraków 1994.
Ks. ppłk Józef Joniec przeszedł wraz z 3 Dywizją Strzelców Karpackich całą kampanię włoską.
Pomnik 3 DSK
Szczególnym wydarzeniem była uroczystość odsłonięcia pomnika 3 Dywizji Strzelców Karpackich na wzgórzu 593. Pomnik został odsłonięty 18 lipca 1945 roku, już po zakończeniu wojny w Europie. Poświęcenia monumentu dokonał ks. ppłk Józef Joniec.
Na tablicach pomnika umieszczono nazwiska 1115 żołnierzy 3 Dywizji Strzelców Karpackich poległych podczas całej kampanii włoskiej.
Powrót do komunistycznej Polski
Po rozwiązaniu 3 DSK (15 XII 1947 r.), na życzenie kardynała Sapiehy, ks. Joniec decyduje się na powrót do kraju. 13 VI 1948 r. przypływa do Gdyni.
We wrześniu tego samego roku został proboszczem parafii Matki Bożej Królowej Polski na Woli Justowskiej. W 1951 roku objął funkcję proboszcza parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Oświęcimiu i dziekana.
W krótkim czasie doprowadza do remontu zniszczonego kościoła parafialnego i odnowienia ołtarza Matki Boskiej Częstochowskiej.
W Oświęcimiu często bywa przesłuchiwany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa. W tym czasie każdy powracający z Zachodu był traktowany jako potencjalny szpieg.
11 IX 1956 r. ks. Joniec zasłabł podczas odprawiania mszy. Lekarze stwierdzają zawał serca połączony z paraliżem i utratą mowy. 17 XII następuje kolejny zawał serca, a 21 XII ks. Józef Joniec umiera.
W Wigilię Bożego Narodzenia 1956 r. odbywa się pogrzeb, który prowadzi abp Eugeniusz Baziak. Ks. ppłk Joniec został pochowany na cmentarzu parafialnym w Oświęcimiu. W kazaniu pogrzebowym wygłoszonym przez ks. Wł. Grohsa, znalazły się słowa:
„Uderzającym rysem jego osobowości było ukochanie Ojczyzny. Całe jego życie było służbą dla Ojczyzny”.
Pamięć
7 września 1996 r. nastąpiło nadanie Szkole Podstawowej nr 3 w Limanowej imienia ks. ppłk. Józefa Jońca.
Zamów przewodni
-
Monte Cassino i okolice. Szlakiem 2 Korpusu Polskiego. Przewodnik
74,99 zł z VAT -
Rzym. Szlakiem Caravaggia – przewodnik (ebook)
17,99 zł z VAT
