Płk dr Marian Dietrich – Szef Służby Zdrowia 2 Korpusu Polskiego

Płk dr Marian Dietrich (KMC nr 41447) pojawia się na stronach przewodnika „Monte Cassino i okolice. Szlakiem 2 Korpusu Polskiego” przy opisie przygotowań do bitwy o Monte Cassino. Jako Szef Służby Zdrowia 2 Korpusu Polskiego odpowiadał za zabezpieczenie medyczne działań bojowych, przygotowanie podległych jednostek sanitarnych, koordynację ich pracy oraz współpracę z aliancką służbą zdrowia.

W przewodniku skupiam się na miejscach związanych z pomocą rannym i ich ewakuacją z pola bitwy o Monte Cassino. W tym artykule przedstawiam drogę życiową lekarza wojskowego, który przeszedł kampanię wrześniową, służył na Bliskim Wschodzie, a następnie kierował Służbą Zdrowia 2 Korpusu podczas walk we Włoszech.

Komendant szpitala wojskowego w Krakowie

Droga z Krakowa do Palestyny

Wobec zbliżania się wojsk niemieckich, 3 i 4 września rozpoczęto ewakuację personelu 5 Wojskowego Szpitala Okręgowego w Krakowie. Początkowo odbywała się ona Wisłą w kierunku Sandomierza. W jego rejonie część transportu została zbombardowana przez niemieckie lotnictwo.

Dalszą drogę załoga szpitala pokonała samochodami. 20 września w okolicach Lublina placówkę rozwiązano. Część personelu wraz z ppłk. Marianem Dietrichem przedostała się do Rumunii i na Węgry. Lekarze i pozostali pracownicy krakowskiego szpitala trafili później do Polskich Sił Zbrojnych na Bliskim Wschodzie i w Europie Zachodniej.

Marian Dietrich kontynuował służbę w polskich oddziałach stacjonujących w Palestynie. Doświadczenie zdobyte podczas kierowania dużym szpitalem wojskowym oraz kampanii wrześniowej wykorzystał następnie przy organizowaniu służby zdrowia Armii Polskiej na Wschodzie.

Szef Służby Zdrowia 2 Korpusu

12 września 1943 roku płk. dr Marian Dietrich zastąpił gen. bryg. prof. Bolesława Szareckiego na stanowisku szefa służby zdrowia Armii Polskiej na Wschodzie. (Gen. Szarecki został naczelnym chirurgiem APW, a potem 2 Korpusu).

Wraz z 2 Korpusem Polskim wziął udział w kampanii włoskiej.

Monte Cassino

Przygotowanie zabezpieczenia medycznego do bitwy o Monte Cassino było jednym z najważniejszych zadań, przed którymi stanął płk Marian Dietrich. Przewidywano, że każdego dnia do poszczególnych placówek służby zdrowia może trafiać od 200 do 500 rannych. Trzeba było uwzględnić górski teren, niewielką liczbę dróg, ryzyko ich zablokowania oraz stałe zagrożenie niemieckim ostrzałem.

Płk Dietrich ustalał przebieg tras ewakuacyjnych dla obu polskich dywizji. Bezskutecznie interweniował u dowódców liniowych w sprawie stanowisk artyleryjskich rozmieszczanych wzdłuż dróg ewakuacji rannych.

Przed rozpoczęciem natarcia wspólnie z gen. Bolesławem Szareckim i szefem służby sanitarnej 3 Dywizji Strzelców Karpackich mjr. dr. Michałem Berezą wizytował przygotowane placówki, sprawdzając ich obsadę, wyposażenie i gotowość do działania.

Odpowiadał za rozbudowaną strukturę obejmującą kompanie sanitarne dywizji i brygady pancernej, czołówki chirurgiczne i transfuzyjne, Sanitarne Ośrodki Ewakuacyjne, składnice sanitarne oraz Szpitale Wojenne. Jego obowiązki obejmowały przygotowanie tych jednostek do działań, zapewnienie odpowiedniej obsady i wyposażenia, koordynowanie przepływu rannych między placówkami oraz współdziałanie z brytyjską służbą zdrowia.

Dietrich wydawał również instrukcje regulujące pracę podległych jednostek. Dotyczyły one m.in. transfuzji krwi, postępowania z rannymi i zakresu zabiegów wykonywanych w placówkach położonych bliżej frontu. Z gen. Bolesławem Szareckim ustalał zasady, według których lekarze mieli działać w warunkach masowego napływu rannych.

Nowoczesne metody leczenia

Podczas kampanii włoskiej polscy lekarze zaczęli na większą skalę stosować penicylinę. Płk Dietrich chciał, aby doświadczenia zdobywane w kolejnych placówkach były analizowane i wykorzystywane do doskonalenia leczenia.

Nakazywał sporządzanie miesięcznych sprawozdań dotyczących sposobów podawania penicyliny i uzyskiwanych rezultatów. Szczególnie interesowały go przypadki zgorzeli gazowej, ran klatki piersiowej, otwartych urazów dużych stawów, skomplikowanych złamań, zapalenia płuc, zapalenia opon mózgowych oraz sepsy.

W październiku 1944 roku zwracał uwagę, że część jednostek nie przesyłała raportów lub przygotowywała je w sposób niepełny. Utrudniało to ocenę skuteczności leczenia oraz poznanie dalszych losów rannych zaopatrzonych w pierwszych ogniwach służby zdrowia.

Pokazuje to Dietricha jako lekarza i dowódcę, który nie ograniczał się do wydawania rozkazów dotyczących obsady czy rozmieszczenia placówek. Dążył również do gromadzenia danych i wykorzystywania doświadczeń zdobytych podczas leczenia rannych.

Docenienie zasług płk. Mariana Dietricha

Brytyjczycy wysoko ocenili zdolności organizacyjne płk. Dietricha, przewidywanie potrzeb oraz współpracę z jednostkami alianckimi. W opinii sporządzonej w związku z przyznaniem mu Orderu Imperium Brytyjskiego podkreślono jego pracę przy organizowaniu i szkoleniu polskiej służby zdrowia jeszcze na Bliskim Wschodzie. Zwrócono także uwagę na sposób, w jaki kierował nią podczas kampanii włoskiej, w tym w bitwie o Monte Cassino i w czasie dalszych walk nad Adriatykiem.

Płk Marian Dietrich został odznaczony m. in.:

• Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 8537;
• Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino nr 41447;
• Medalem Niepodległości;
• Medalem Wojska za Wojnę 1939–1945;
• Orderem Imperium Brytyjskiego w klasie oficerskiej – OBE.

Na emigracji

Po zakończeniu II wojny światowej płk Marian Dietrich pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii. W późniejszym okresie został awansowany do stopnia generała brygady.

Marian Dietrich zmarł 7 września 1982 roku, w wieku 90 lat. Został pochowany na Brompton Cemetery w londyńskim West Brompton, na terenie Royal Borough of Kensington and Chelsea.

---