Albaneta 1944–2024–2026

Albaneta jest jednym z ważniejszych węzłów szlaków pieszych w masywie Monte Cassino. Trzy trasy prowadzące przez to miejsce opisałem w przewodniku „Monte Cassino i okolice. Szlakiem 2 Korpusu Polskiego”.

We wrześniu 2026 roku ponownie odwiedziłem Albanetę. Tym razem przyjechałem samochodem, wybrałem się na Widmo, zajrzałem do restauracji i zrobiłem nowe zdjęcia pola bitwy. Porównałem obecny wygląd Albanety ze zdjęciami sprzed ponad 80 lat oraz z moich poprzednich wizyt.

Albaneta w czasie bitwy o Monte Cassino

W 1944 roku zabudowania gospodarstwa i klasztoru stanowiły silny punkt niemieckiej obrony. Z pozycji w tym rejonie Niemcy mogli ostrzeliwać między innymi wylot Gardzieli.

19 marca 1944 roku, w trakcie trzeciej bitwy o Monte Cassino, w kierunku Albanety ruszyły alianckie czołgi. Wykorzystały Cavendish Road, górską drogę prowadzącą od Cairy. Natarcie zakończyło się niepowodzeniem. Z 44 czołgów, które rozpoczęły atak, 19 zostało unieszkodliwionych.

Massa Albaneta znajdowała się na kierunku natarcia 3 Dywizji Strzelców Karpackich. Rankiem 18 maja 1944 roku została zajęta przez żołnierzy 6 Batalionu Strzelców Karpackich przy wsparciu czołgów Pułku 4 Pancernego „Skorpion”.

Jeszcze tego samego dnia rozegrał się tutaj tragiczny epizod. Dowódca zgrupowania czołgów kpt. Władysław Iwanowski zwołał odprawę dowódców szwadronów. Jeden z niemieckich pocisków artyleryjskich trafił w miejsce narady.

Kpt. Władysław Iwanowski poległ na miejscu, a ciężko ranny por. Stefan Bortnowski zmarł później w punkcie opatrunkowym. Zginęło również trzech czołgistów, siedmiu zostało rannych. Wśród rannych znalazł się kpt. Władysław Drelicharz, który poległ w listopadzie 1944 roku pod Monte Fortino.

Albaneta – węzeł szlaków do trzech polskich pomników

Z Albanety możesz dojść do trzech pomników upamiętniających żołnierzy 2 Korpusu Polskiego:

• Pomnika 3 Dywizji Strzelców Karpackich na wzgórzu 593.
• Pomnika 5 Kresowej Dywizji Piechoty na wzgórzu 575.
• Pomnika Pułku 4 Pancernego „Skorpion” w Gardzieli.

Dwa z nich widać dobrze z Albanety.

Na zdjęciu poniżej widać wojskowy samochód, a za nim aleję drzew i wzgórze 593. Ten sam rząd drzew widziałem również ze szczytu Monte Cairo.

Szlaki prowadzące przez Albanetę opisałem w przewodniku „Monte Cassino i okolice. Szlakiem 2 Korpusu Polskiego”. Są to trasy T4 z Gardzieli do Albanety, T5 do pomnika 5 KDP na wzgórzu 575 i T6 do Polskiego Cmentarza Wojennego. Z Albanety można również wyruszyć na Widmo i do ruin Domku na Widmie.

Gdzie zniknął drogowskaz?

W 2024 roku przy skrzyżowaniu szlaków stał drogowskaz. Wskazywał kierunki do miejsc związanych z bitwą o Monte Cassino, między innymi na Widmo, do Gardzieli i Polskiego Cmentarza Wojennego.

We wrześniu 2026 roku drogowskazu już nie było. Nie wiem, kto i dlaczego go usunął. Szkoda, szczególnie że dostęp do historycznych miejsc na terenie Albanety już wcześniej był przedmiotem sporów z dzierżawcą tego terenu.

Albaneta we wrześniu 2026 roku

Zaparkowałem przy restauracji Antica Masseria Montecassino i stąd wyruszyłem na Widmo, które było głównym celem mojej wrześniowej wyprawy. Stąd wyruszyłem na Widmo, które było głównym celem mojej wrześniowej wyprawy. Dotarłem do ruin Domku na Widmie, a następnie wróciłem do Albanety. O tej wędrówce napiszę w osobnym artykule.

Po powrocie zatrzymałem się na obiad w restauracji Antica Masseria Montecassino.

Albaneta 1944–2026

Wracając, zatrzymałem się przy ruinach klasztoru Santa Maria dell’Albaneta, aby zrobić kilka zdjęć. Jedną z fotografii możesz porównać ze zdjęciem archiwalnym przedstawiającym generałów Bronisława Ducha i Władysława Andersa, którzy byli tu w maju 1944 roku po zakończeniu walk.

Na archiwalnej fotografii generałowie idą drogą obok zrujnowanych zabudowań klasztoru. Widać saperskie taśmy wyznaczające bezpieczne przejście oraz pozostałości murów i zniszczony czołg.

Dzisiaj droga wygląda inaczej, a ruiny częściowo zarosły drzewami i krzewami. Nadal można jednak rozpoznać fragmenty dawnej zabudowy. W tle obu fotografii wznosi się Monte Cairo (1669 m n.p.m.).

Zamów przewodnik

W przewodniku „Monte Cassino i okolice. Szlakiem 2 Korpusu Polskiego” opisuję trasy piesze prowadzące przez Albanetę, do Gardzieli, na wzgórze 575 oraz w stronę Polskiego Cmentarza Wojennego. Znajdziesz tam mapy, profile wysokościowe, opisy miejsc pamięci oraz informacje o walkach żołnierzy 2 Korpusu Polskiego.