Jarosław RubinJeśli planujesz wyjazd do Cassino i interesujesz się historią bitwy o Monte Cassino oraz 2 Korpusu Polskiego, zatrzymaj się w Hotelu La Pace. To nie jest po prostu kolejny hotel w mieście. Historia bitwy jest tutaj obecna w książkach, fotografiach, mapach i pamiątkach zgromadzonych w hotelowym hallu, ale przede wszystkim za sprawą właściciela hotelu – Giuseppe „Pino” Valente.
Podczas mojego pobytu w Cassino we wrześniu 2026 roku mieszkałem w pokoju z widokiem Monte Cassino. Rano mogłem podejść do okna i spojrzeć na klasztor oraz Rocca Janula. Dla mnie był to świetny początek dnia przed kolejnymi wyjazdami i wędrówkami po miejscach związanych z bitwą i 2 Korpusem Polskim.
Pino Valente i Hotel La Pace
Pino Valente pochodzi z rodziny hotelarzy. Sam pisze o sobie: Provengo da una famiglia di albergatori. Przez lata w jego hotelu zatrzymywali się weterani walczący w bitwie o Monte Cassino, członkowie ich rodzin oraz historycy. Przywozili ze sobą wspomnienia, fotografie, dokumenty i mapy, pytając Pino o miejsca, w których walczyli ich ojcowie, dziadkowie czy inni krewni. Jak sam opowiada, właśnie pytania gości sprawiły, że zaczął chodzić po dawnym polu bitwy, szukać miejsc zaznaczonych na starych mapach i coraz dokładniej poznawać teren.
Z czasem Pino zaczął prowadzić wycieczki po polu bitwy, a w Hotelu La Pace powstał zbiór książek, fotografii, map, militariów i innych pamiątek związanych z wydarzeniami 1944 roku. Pino określa go jako piccolo museo – małe muzeum. Za wieloma ze zgromadzonych przedmiotów stoją historie ludzi, którzy przyjeżdżali do Cassino, szukając miejsc znanych wcześniej jedynie z rodzinnych opowieści, wspomnień czy starych map.
Do historii bitwy nawiązuje także jeden z pomysłów Pino – The Gustav Wine. To wino jest produkowane specjalnie dla Hotelu La Pace, a jego etykietę wymyślił Pino. Wino pojawia się także podczas organizowanego w hotelu Aperitivo con la storia di Monte Cassino, spotkania, podczas którego Pino opowiada o historii bitwy.
Pino – przyjaciel Polski i Polaków
Pino od lat zajmuje się historią 2 Korpusu Polskiego i angażuje się w zachowanie pamięci o polskich żołnierzach walczących pod Monte Cassino. Oprowadza po miejscach związanych z ich walkami, współpracuje z Polakami przy projektach historycznych i edukacyjnych. Odwiedza też Polskę, w tym Zespół Szkół im. gen. Nikodema Sulika w Dąbrowie Białostockiej. Jest także prezesem stowarzyszenia Cassino MIA 1944 APS – Cassino Red Poppy.
Jego działalność została doceniona w Polsce. W 2025 roku Pino otrzymał Medal „Serce Ziemi” nr 34. Odbierał go osobiście wraz z żoną Liną. W tym samym roku otrzymał także honorową nagrodę „Drzwi do Wolności” podczas 17. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego NNW. Organizatorzy nazwali go „kustoszem pamięci o dokonaniach żołnierzy 2. Korpusu Polskiego” i podkreślili jego wkład w powstanie serialu IPN „Szlak Nadziei. Bitwa o Monte Cassino”. Odbierając nagrodę Pino powiedział: „Cassino i Monte Cassino to jest część Polski”.
W styczniu 2026 roku Pino został uhonorowany tytułem Ambasadora Zespołu Szkół im. gen. Nikodema Sulika w Dąbrowie Białostockiej. Patron szkoły dowodził podczas bitwy o Monte Cassino 5 Kresową Dywizją Piechoty.
Kolejne wyróżnienie otrzymał 18 lipca 2026 roku w Ankonie, podczas obchodów rocznicy wyzwolenia miasta przez żołnierzy 2 Korpusu Polskiego. Instytut Pamięci Narodowej uhonorował Giuseppe Valente medalem „Reipublicae Memoriae Meritum”, przyznawanym osobom szczególnie zasłużonym dla pielęgnowania pamięci o historii narodu polskiego. W uzasadnieniu podkreślono jego zaangażowanie w opowiadanie przyszłym pokoleniom o poświęceniu żołnierzy 2 Korpusu Polskiego podczas bitwy o Monte Cassino. IPN napisał również, że Pino podjął przesłanie z Polskiego Cmentarza Wojennego: „Przechodniu, powiedz Polsce, żeśmy polegli wierni w jej służbie” i nadał mu szerszy wymiar, przekazując je światu.
Pino jest więc nie tylko włoskim pasjonatem historii bitwy o Monte Cassino. Jest przyjacielem Polski i Polaków, a za tym określeniem stoją lata konkretnej działalności związanej z pamięcią o żołnierzach 2 Korpusu Polskiego.
Jedziesz na Monte Cassino?
Zamów przewodnik „Monte Cassino i okolice” i odwiedź miejsca związane z 2 Korpusem Polskim: klasztor i Polski Cmentarz Wojenny, pobliskie wzgórza, pomniki i miejscowości wokół Cassino.
Moje spotkania z Pino
Pierwszy raz spotkałem Pino przelotnie w maju 2024 roku, podczas obchodów 80. rocznicy bitwy o Monte Cassino. W listopadzie tego samego roku spotkaliśmy się ponownie, tym razem w klasztorze. Dostałem wtedy od niego butelkę The Gustav Wine, tego specjalnego wina związanego z Hotelem La Pace i historią Linii Gustawa.
We wrześniu 2026 roku zatrzymałem się w La Pace na dłużej i mieliśmy więcej okazji do rozmów. Przywiozłem Pino dwie książki poświęcone Monte Cassino, a do hotelowego zbioru przekazałem również egzemplarz mojego przewodnika „Monte Cassino i okolice. Szlakiem 2 Korpusu Polskiego”. Sam także nie wyjechałem z pustymi rękami. Pino podarował mi dwa wydawnictwa związane z historią klasztoru i Cassino.
Hotel, w którym spotykają się pasjonaci 2 Korpusu
O tym, że La Pace jest miejscem dla miłośników historii bitwy o Monte Cassino i pasjonatów 2 Korpusu Polskiego, przekonałem się także podczas tego pobytu. Spotkałem tam Tomasza Łysiaka, prezesa Fundacji Monte Cassino 1944, który realizował właśnie z młodzieżą z Łomży projekt „Droga Bohaterów – La Strada degli Eroi – The Path of Heroes”. Uczestnicy projektu poznawali miejsca związane z walkami żołnierzy 2 Korpusu Polskiego i bitwą o Monte Cassino.
Spotkałem tam również Karola Paprockiego i Fabiana Błaszczyka, wolontariuszy Fundacji Monte Cassino 1944 i krewnych żołnierzy 2 Korpusu Polskiego. Takie spotkania dobrze pokazują charakter La Pace. Przyjeżdżają tutaj ludzie zajmujący się historią, krewni żołnierzy, autorzy, filmowcy i pasjonaci szukający konkretnych miejsc na polu bitwy. Rozmowa przy śniadaniu albo wieczorem w hotelowym hallu szybko przenosi się więc na wzgórze 593, Widmo, Albanetę, Drogę Polskich Saperów czy inne miejsca związane z walkami 2 Korpusu.
La Pace – nie tylko nocleg
Hotel La Pace jest miejscem, w którym można przenocować i zjeść śniadanie. Jeśli jednak przyjeżdżasz do Cassino ze względu na historię bitwy o Monte Cassino, znajdziesz tutaj dużo więcej. Rano patrzysz z okna na klasztor i Rocca Janula, później ruszasz na trekking patriotyczny, a po powrocie przeglądasz książki i fotografie albo rozmawiasz z Pino, który od lat jest przewodnikiem po polu bitwy, zbiera relacje i pomaga ludziom odnajdywać miejsca związane z historią ich rodzin.
La Pace jest hotelem dla miłośników historii bitwy o Monte Cassino i pasjonatów 2 Korpusu Polskiego. Duża w tym zasługa Pino Valente – właściciela hotelu, przewodnika po polu bitwy i przyjaciela Polski i Polaków.
